LimfoStrefa
Terapia Obrzęków
mgr Patrycja Fagasińska

OBRZĘK LIMFATYCZNY
Definicja
Obrzęk limfatyczny
Stan patologiczny spowodowany nagromadzeniem się nadmiernej ilości płynu z układu krwionośnego, który trafia do przestrzeni międzykomórkowej. Zaawansowana postać obrzęku charakteryzuje się obecnością przewlekłego procesu zapalnego w obrębie skóry i tkanki podskórnej.
Rodzaje
Pierwotny obrzęk limfatyczny spowodowany jest zmianami anatomicznymi uwarunkowanymi genetycznie w obrębie układu limfatycznego. Dotyczy to głównie:
➤ uszkodzenia ściany limfatycznych naczyń włosowatych i naczyń przedlimfatycznych
➤ niewydolność zastawek limfatycznych
➤ zmniejszona liczba (hipoplazja) lub brak (aplazja) naczyń limfatycznych
➤ zmniejszona liczba, brak lub zwłóknienie węzłów chłonnych
W większości przypadków dotyczy kobiet i obejmuje kończyny dolne. Może pojawić się tuż po urodzeniu, w pierwszych miesiącach życia lub w okresie dojrzewania dziecka. Czasami ujawnia się dopiero po 35. roku życia.
Wtórny obrzęk limfatyczny jest konsekwencją uszkodzenia lub zablokowania układu limfatycznego. Powodują to różne przyczyny zewnętrzne:
➤ stłuczenie, skręcenie, skaleczenie lub oparzenie( wysoka temperatura lub chemiczne)
➤ zakażenia pasożytnicze i infekcje
➤ przyczyny jatrogenne (leki ,operacje, usunięcie węzłów chłonnych, radioterapia, leczenie chirurgiczne)
➤ nowotwory
➤ unieruchomienia
➤ w przebiegu przewlekłej niewydolności żylnej, otyłości i obrzęków tłuszczowych
Objawy
Liczba osób zmagająca się z obrzękiem na całym świecie szacowana jest na ok. 140 mln. Obniża jakość życia pacjenta, wywołuje wiele niebezpiecznych dla życia powikłań oraz może przyczynić się do trwałej niepełnosprawności.
Obrzęk limfatyczny rozwija się zazwyczaj bezboleśnie, powoli, ale w sposób postępujący. Obserwuje się zazwyczaj zmiany asymetryczne na nodze lub ramieniu. Obrzęk limfatyczny nasila się latem, a w miesiącach chłodnych bywa niewidoczny. Jednak z upływem czasu traci sezonowy charakter. Obrzęk limfatyczny nie ustępuje nigdy po odpoczynku nocnym.
W kończynie górnej można zaobserwować różne niepokojące objawy. Jednym z nich są odciskające się ramiączka biustonosza lub po prostu za mały biustonosz. Czasami obrzęk pojawia się niepostrzeżenie i niewinnie w obrębie palca, grzbietu dłoni, przedramienia lub ramienia. W pewnym momencie zdajemy sobie sprawę ,że bransoletka lub zegarek je zbyt ciasny. Skóra wydaje się być napięta i swędząca. Często pacjenci obserwują, że zakres ruchów w stawach jest ograniczony.
W kończynie dolnej obrzęk rozwija się od stopy lub kostki. W momencie gdy stopa i okolice stawu skokowego są już zajęte, obrzęk narasta na podudziu. Narastanie obrzęku na stopie z upływem czasu staje się przyczyną jej zniekształcenia. Postęp choroby powoduje wzrost obwodów kończyny z obrzękiem. Prowadzi to do zaawansowanych zmian chorobowych zwanymi słoniowacizną.
Stadia
Stadium 0
Stadium latencji to tzw. tymczasowe utajenie choroby. Obrzęk nie jest widoczny pomimo uszkodzenia naczyń limfatycznych. Dysfunkcję układu limfatycznego można rozpoznać na podstawie badania obrazowego- limfoscyntygrafii.
Stadium I
Obrzęk jest łagodny, miękki i może być tymczasowo odwracalny. Tworzy się wgłębienie po ucisku palcem na skórze. Przy wyżej ułożonych kończynach ulega redukcji.
Stadium II
Występują zmiany w tkankach, a obrzęk jest twardy. Nie ustępuje nawet po długotrwałej elewacji kończyn.
Stadium III
Obrzęk jest masywny i prowadzi do słoniowacizny. Występują zmiany w obrębie skóry i tkanki podskórnej. Zanikają wyniosłości kostne i ścięgniste.
Leczenie
Międzynarodowe Towarzystwo Limfologiczne zaleca jako podstawową metodę leczenia obrzęków Kompleksową Terapię Przeciwobrzękową (KTP). Obejmuje dwie następujące po sobie fazy:

- ➤ I faza redukcji obrzęku– polega na maksymalnej redukcji obrzęku. W tym celu stosuje się manualny drenaż limfatyczny, kompresje w postaci bandaży, kompresję pneumatyczną, pielęgnacje skóry i ćwiczenia ruchowe. Czas trwania pierwszej fazy zależy od zaawansowania obrzęku u pacjenta poddanego terapii.
- ➤ II faza stabilizacji– celem jest utrzymanie efektów terapii uzyskanych w trakcie redukcji obrzęku. W tym celu stosuje się odzież kompresyjną, automasaż, ćwiczenia ruchowe i przerywany ucisk pneumatyczny. Biorąc pod uwagę przewlekły charakter schorzenia czas trwania drugiej fazy obejmuje całe życie pacjenta
Masaż wspierający fizjologiczne funkcjonowanie układu limfatycznego. Stanowi jedną z technik terapeutycznych w leczeniu obrzęku, ale sam nie jest wystarczający.
- ➤ ruchy są powolne i rytmiczne. Stosuje się lekki ucisk aby nie pojawiło się przekrwienie tkanek.
- ➤ wszystko zaczynamy od głębokiego oddychania przeponowego i drenażu brzucha (jeśli nie występują przeciwwskazania).
- ➤ masaż zaczyna się od dołu pachowego/pachwiny, a kończy na dłoni/stopie.
- ➤ w trakcie terapii nie stosuje się środków poślizgowych.
Jakie korzyści może przynieść stosowanie manualnego drenażu limfatycznego?
➤pobudza krążenie krwi.
➤usprawnia przepływ limfy
➤poprawia pracę naczyń limfatycznych
➤daje uczucie lekkich nóg
➤usprawnia odprowadzanie zalegającego płynu w tkankach

Bandażowanie polega na wielowarstwowym owijaniu całej kończyny objętej obrzękiem, zaczynając od palców.
➤W pierwszej fazie leczenia, którego celem jest zmniejszenie obrzęku, wykorzystywane są przede wszystkim bandaże o niskiej rozciągliwości. Potrafią skutecznie poruszyć płyny międzytkankowy i chłonkę.
➤Pod bandażami stosuje się specjalne materiały wyścielające, które chronią skórę, a także podkłady amortyzujące działanie warstw bandaży.
➤Ucisk czyli kompresja jest najważniejszym elementem leczenia obrzęków limfatycznych.
Jakie korzyści może przynieść stosowanie bandażowania wielowarstwowego?
- ➤zapobiega ponownemu napływowi płynu do wcześniej odblokowanych tkanek w trakcie manualnego drenażu limfatycznego
- ➤blokuje procesy twardnienia skóry i tkanek podskórnych
- ➤zwiększenie skuteczności działania pompy stawowo- mięśniowej
- ➤poprawia przepływ i zapobiega cofaniu się krwi żylnej
- ➤przyspiesza i wzmacnia odpływ limfatyczny
- ➤wspomaga proces gojenia się ran

Odzież kompresyjna jest to idealne wsparcie w walce z obrzękiem limfatycznym. Niestety jej stosowanie zmniejsza nawilżenie i uszkadza skórę. Rozwiązaniem tej sytuacji jest odpowiednia pielęgnacja. W tym przypadku trzeba zastosować produkty, które natłuszczą, nawilżą i odżywią skórę.

Podtrzymują i utrwalają efekty terapii , które osiągnięto innymi metodami terapii przeciwobrzękowej.
Aktywność ruchowa powinna być zawsze wykonywana z użyciem medycznej odzieży uciskowej. Ułatwia to zmniejszyć cofanie się krwi w naczyniach żylnych i limfy w naczyniach limfatycznych w trakcie wysiłku. Ćwiczenia ruchowe należy potraktować jako zadanie domowe i czerpać z nich przyjemność.
Oprócz ćwiczeń z fizjoterapeutą można uprawiać różne inne aktywności ruchowe z zachowaniem bezpieczeństwa np.:
- ➤ gimnastyka w wodzie
- ➤ tai chi
- ➤ ćwiczenia ogólnousprawniające
- ➤ spacery
- ➤ nordic walking
- ➤ jazda na rowerze

Pomiar obwodów w określonych punktach na kończynie, do którego wykorzystuje się taśmę pomiarową jest potrzebny do oceny efektów leczenia. Pomiaru dokonuje się na początku, w środku i na końcu terapii. Stosowana jest również dokumentacja fotograficzna przed rozpoczęciem terapii i po niej.

Odzież kompresyjna jest wyrobem medycznym, który może zalecić lekarz lub fizjoterapeuta – jeśli u pacjenta występują odpowiednie wskazania. Uciskowe wyroby medyczne rozróżniamy te okrągłodziane na problemy żylne lub refundowane przez NFZ płaskodziane przy problemach z obrzękami.
Po co w ogóle potrzebna jest medyczna odzież uciskowa?
W przypadku obrzęków limfatycznych po zakończeniu Fazy I (intensywnej) Kompleksowej Terapii Przeciwobrzękowej konieczne jest zastosowanie szytej na miarę płaskodzianej odzieży uciskowej.
KORZYŚCI:
➤podtrzymuje efekty leczenia osiągnięte w I FAZIE KTP
➤hamuje procesy ponownego tworzenia się obrzęku
➤wspomaga działanie pompy mięśniowej
➤wspiera blokowanie włóknienia skóry
Usługi
Kompleksowa terapia przeciwobrzękowa
Została opracowana przez Johannesa Asdonka i Michaela Földiego i składa się z 4 elementów terapeutycznych. W leczeniu obrzęków limfatycznych bardzo ważne jest stosowanie kompleksowego leczenia. Jeżeli dojdzie do pominięcia jednego z elementów terapii cały proces leczenia chorej kończyny jest nieefektywny.
Prace z pacjentem zawsze rozpoczynam od zebrania wywiadu. Dostarcza mi on informacji na temat pacjenta, historii choroby i chorób współistniejących. Pomoże mi to w stworzeniu indywidualnego planu terapii, dopasowania go to potrzeb pacjenta i określenia ewentualnych przeciwwskazań. W przypadku gdy wystąpią jakiekolwiek podstawy co do bezpieczeństwa terapii pacjent zostanie poproszony o konsultację z lekarzem specjalistą lub o wykonanie dodatkowego badania.
Na początku terapii wykonuję manualny drenaż limfatyczny centralny (jeśli nie występują przeciwwskazania) później zajmuję się chorą kończyną. Następnie należy wykonać pielęgnację skóry obrzękniętej kończyny odpowiednimi środkami do pielęgnacji. W kolejnym etapie wykonuję bandażowanie wielowarstwowe, w którym realizowany jest zestaw ćwiczeń ruchowych. Na koniec pacjent otrzymuje od mnie instruktaż jak należy ćwiczyć w domu.
Przerywany ucisk pneumatyczny

➤Aparat do przerywanego ucisku pneumatycznego wyposażony jest w elektryczną pompę powietrza.
➤Do aparatu podłączony jest rękaw, nogawka lub spodnie, które nakłada się na kończynę objętą obrzękiem limfatycznym.
➤Mankiet podzielony jest na komory, do których cyklicznie wtłaczane i spuszczane jest powietrze przez określony czas.
Metoda ta jest szczególnie skuteczna przy obrzękach spowodowanych unieruchomieniem, niewydolnością żylną i tłuszczowych.
- ➤ 24 – komorowe spodnie do połączonych zabiegów na biodrach, udach, pośladkach i nogach, uszyty w systemie nachodzących na siebie komór.
- ➤ 12 – komorowa dla pacjentek po mastektomii, obejmująca rękę, bark, klatkę piersiową z jamą brzuszną i dołem pachowym, uszyta w systemie nachodzących na siebie komór. Dostępna w wersji prawej i lewej.
Terapia obrzęku po mastektomii
Nowotwór piersi w wielu przypadkach wymaga leczenia, w którym wykorzystuje się metody chirurgiczne. Niestety w późniejszym czasie po takim leczeniu zdarzają się różne powikłania wtórne. Najczęściej pojawia się blizna, obrzęk limfatyczny, ograniczenie ruchomości w stawach obręczy barkowej i kończyny górnej lub osłabienie siły mięśniowej. Fizjoterapia w leczeniu obrzęku limfatycznego ma kluczowe znaczenie dla przywrócenia poprawy jakości życia pacjentów. Do osiągnięcia tego celu stosuje się różne techniki terapeutyczne: manualny drenaż limfatyczny, bandażowanie oraz odpowiednio dobrana aktywność ruchowa.
Masaż klasyczny
Masaż klasyczny to środek terapeutyczny stosowany od tysięcy lat. Masaż poprawia przepływ krwi w obrębie skóry i mięśni powodując szybsze usuwanie produktów przemiany materii i dostarczaniu substancji odżywczych do tkanek i narządów. Redukuje ból i wpływa na uwalnianie endorfiny hormonu szczęścia.
Masaż ma wpływ na obniżenie lęku i niższy poziom nastrojów depresyjnych. Ma za zadanie wywołać odprężenie i dobre samopoczucie u pacjenta. W mojej ofercie znajduje się:
- ➤ Masaż klasyczny kręgosłupa (kark, plecy i barki)
- ➤ Masaż klasyczny całego ciała
- ➤ Masaż bańką chińską
- ➤ Masaż wyszczuplający z peelingiem (brzuch+ uda+ pośladki)
Cennik
*na pierwszą wizytę należy przygotować: zdjęcia RTG , badanie USG, tomografie, rezonans magnetyczny oraz dotychczasową dokumentację medyczną.
**do ceny pierwszego zabiegu należy doliczyć koszty zakupu specjalistycznych bandaży
Proszę pamiętaj!!!
Dla pacjenta
Należy unikać ciasnych ubrań i biżuterii
Należy chronić przed ugryzieniem insektów
Pamiętaj o nawodnieniu organizmu, pij codziennie ok.1,5 l wody.
Jeżeli dojdzie do ukąszenia nie wolno drapać tego miejsca, tylko obserwować
czy nie pojawia się stan zapalny
Należy unikać zastrzyków i pobrań krwi w rejonie kończyny, która jest obrzęknięta
Należy pamiętać o nawilżaniu skóry
Skóra powinna być sucha i czysta
Należy unikać gorących kąpieli, sauny i łaźni parowej
Należy chronić skórę przed niskimi temperaturami
Jeżeli pojawi się zadrapanie czy skaleczenie należy pamiętać o odkażeniu tego miejsca.
mgr fizjoterapii Patrycja Fagasińska
O mnie
Specjalizuję się w terapii obrzęku limfatycznego i lipoedemy. Moje działania skupiają się głównie na wspieraniu pacjentek, które: ✨ przeszły leczenie nowotworu piersi ✨ cierpią na lipoedemę ✨ borykają się z obrzękiem pooperacyjnym ✨ poddały się liposukcji lub operacji plastycznej biustu ✨ doświadczają obrzęku w ciąży. Zależy mi na niesieniu pomocy kobietom, które zmagają się z tymi wyzwaniami, aby mogły powrócić do pełni zdrowia i komfortu życia w swoim ciele. Jeśli szukasz wsparcia w radzeniu sobie z obrzękiem limfatycznym lub lipodemią, zapraszam do kontaktu, abyśmy mogły wspólnie znaleźć skuteczne rozwiązania dla Twoich potrzeb. W terapii obrzęków wykorzystuję: manualny drenaż limfatyczny, bandażowanie, ćwiczenia ruchowe, terapię blizn oraz pressoterapię- masaż BOA.

Ukończyłam następujące kursy:
➤ Manualny Drenaż Limfatyczny/ Kompleksowa Terapia Przeciwobrzękowa Polsko- Niemiecka Szkoła Limfologii dr Janusz Doś
➤ Integracyjna Terapia Blizn
➤ Kurs podstawowy Kinesiology Taping
➤ Kurs masażu klasycznego
➤ Fizjoterapia w leczeniu nowotworu piersi organizowany przez Stowarzyszenie Amazonek
➤ Instruktor Nordic Walking
➤ IV Konferencja Limfologiczna – Limfologia i Obrzęki Limfatyczne 2023









